18.03.2026
Prawidłowe ustawienia materaca przeciwodleżynowego to jeden z najważniejszych elementów profilaktyki i terapii odleżyn u osób długotrwale unieruchomionych. Odpowiednio dobrane ciśnienie decyduje bowiem o rozkładzie nacisku na ciało, wpływa na mikrokrążenie krwi oraz zmniejsza ryzyko niedotlenienia skóry bądź tkanek głębszych. Nieprawidłowe ustawienia mogą natomiast prowadzić do przeciążeń, dyskomfortu pacjenta, a nawet pogorszenia stanu chorego mimo stosowania specjalistycznego sprzętu. W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, jak ustawić ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym oraz jakie parametry mają znaczenie kliniczne, aby uzyskać maksymalny efekt terapeutyczny.
Prawidłowo ustawione ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym decyduje o skuteczności profilaktyki i leczenia odleżyn, ponieważ bezpośrednio wpływa na mikrokrążenie krwi w tkankach. Długotrwały ucisk przekraczający wartości fizjologiczne może prowadzić do zamknięcia naczyń włosowatych, niedotlenienia komórek, a w konsekwencji martwicy. Zbyt wysokie ciśnienie powoduje nadmierny nacisk punktowy, natomiast zbyt niskie może doprowadzić do zapadania się ciała i kontaktu z podłożem łóżka, co również zwiększa ryzyko uszkodzeń skóry.
Materace zmiennociśnieniowe działają skutecznie dlatego, że cyklicznie zmieniają punkty podparcia, odciążając poszczególne obszary ciała, tym samym przywracając prawidłowy przepływ krwi oraz limfy w tkankach. Dzięki temu organizm może utrzymywać fizjologiczne procesy regeneracyjne skóry nawet podczas długotrwałego unieruchomienia pacjenta.
Ustawienie ciśnienia (a w praktyce: „twardości” i głębokości zapadania się ciała w materac) zawsze dobierane zostaje indywidualnie. Medycznym celem jest uzyskanie najniższego możliwego nacisku, które nadal zapewnia stabilne podparcie oraz eliminuje ryzyko „dobicia” ciała do podłoża łóżka. Na dobór ciśnienia wpływają przede wszystkim:
Prawidłowe ustawienie ciśnienia wymaga wykonania kilku czynności w określonej kolejności. Każdy etap ma znaczenie kliniczne, ponieważ wpływa na geometrię podparcia, rozkład nacisku na tkanki oraz skuteczność odciążenia wyniosłości kostnych. Poniższa procedura pozwala uzyskać możliwie niski nacisk jednostkowy przy zachowaniu stabilności i prawidłowej perfuzji tkanek. Jak ustawić ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym?
Na początku należy ustawić pompę na najwyższą wartość, aby komory materaca w pełni się wypełniły i osiągnęły docelowy kształt. Jest to konieczne, ponieważ niedostatecznie napełniony materac nie zapewnia właściwej geometrii podparcia oraz może zafałszować dalszą regulację.
Regulację wykonuje się zawsze z pacjentem leżącym na materacu, ponieważ dopiero wtedy siły nacisku wynikające z masy ciała działają rzeczywiście na powierzchnię podparcia. Ustawienie „na pustym materacu” nie ma wartości klinicznej.
Wstępne ustawienie dobiera się zgodnie z tabelą producenta lub skalą wagową na pompie. Wynika to z zależności fizycznej: ciśnienie = siła / powierzchnia. Większa masa ciała generuje większą siłę nacisku, dlatego wymaga wyższego naporu w komorach, aby utrzymać odpowiednie odciążenie bez kontaktu z podłożem łóżka.
Należy wsunąć dłoń pod okolice kości krzyżowej lub pośladków pacjenta. Jeżeli wyczuwalne jest podłoże łóżka – ciśnienie jest zbyt niskie. Jeżeli materac jest bardzo twardy i dłoń napotyka duży opór – ciśnienie jest zbyt wysokie. Prawidłowe ustawienie występuje wtedy, gdy dłoń wyczuwa równomierne podparcie bez kontaktu z podłożem. Test ten pozwala ocenić rzeczywisty rozkład nacisku w miejscu największego ryzyka odleżyn.
Po kilku–kilkunastu minutach należy ponownie ocenić ustawienie i stan skóry, zwłaszcza w okolicach wyniosłości kostnych. Tkanki mogą reagować z opóźnieniem, dlatego regulacja często wymaga drobnych korekt. Celem końcowym jest uzyskanie możliwie niskiego ciśnienia przy zachowaniu stabilnego podparcia i prawidłowej perfuzji tkanek.
Prawidłowe ustawienie powinno zapewniać równomierne podparcie ciała, brak kontaktu z podłożem łóżka oraz możliwie niski nacisk na wyniosłościach kostnych (np. okolica krzyżowa, pięty, łopatki). Nieprawidłowe parametry można rozpoznać zarówno po zachowaniu materaca, jak i reakcji skóry pacjenta, ponieważ tkanki bardzo szybko reagują na nadmierny lub niewystarczający ucisk.
Do objawów zbyt niskiego ciśnienia należy:
Dlaczego tak się dzieje? Przy zbyt niskim ciśnieniu komory materaca nie są w stanie utrzymać masy ciała i dochodzi do koncentracji nacisku na małej powierzchni. Powoduje to wzrost ciśnienia jednostkowego działającego na tkanki oraz ryzyko zamknięcia naczyń włosowatych, co prowadzi do niedokrwienia.
Do objawów zbyt wysokiego ciśnienia należy:
Zbyt wysokie ciśnienie powoduje usztywnienie powierzchni podparcia i zwiększa nacisk punktowy na wyniosłościach kostnych. W efekcie dochodzi do pogorszenia mikrokrążenia, ponieważ ciężar ciała nie rozkłada się na większej powierzchni. Właśnie dlatego celem terapii jest uzyskanie możliwie niskiego ciśnienia przy zachowaniu stabilnego podparcia – tylko wtedy można osiągnąć optymalny efekt odciążenia i poprawy perfuzji tkanek.
Prawidłowe ustawienie materaca przeciwodleżynowego to proces dynamiczny, wymagający obserwacji pacjenta i okresowej korekty parametrów oraz, jeżeli jest to możliwe; współpracy z pacjentem. Niezwykle ważne jest utrzymanie możliwie niskiego ciśnienia przy jednoczesnym zapewnieniu stabilnego podparcia oraz eliminacji kontaktu ciała z podłożem łóżka. Regularna kontrola skóry, szczególnie w okolicach wyniosłości kostnych, pozwala wcześnie wykryć przeciążenia tkanek i zapobiec rozwojowi odleżyn. Należy pamiętać, że nawet najlepiej ustawiony materac nie zastępuje zmiany pozycji pacjenta, właściwej pielęgnacji skóry oraz kompleksowej opieki medycznej – stanowi jednak jeden z najważniejszych elementów profilaktyki i terapii.
Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w doborze odpowiednich urządzeń oraz ustawieniu właściwych parametrów materaca przeciwodleżynowego, zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem. Chętnie doradzimy przy wyborze rozwiązania dopasowanego do potrzeb pacjenta.
Zachęcamy do kontaktu celem doboru materaca przeciwodleżynowego dla pacjenta leżącego. Taki sprzęt medyczny to najlepsze rozwiązanie w zakresie profilaktyki odleżyn.
© 2026 Revita. Wszelkie prawa zastrzeżone. Projekt i wykonanie Virtual People
