06.02.2026
Odleżyny powstają w wyniku długotrwałego ucisku na tkanki miękkie, który prowadzi do zaburzenia mikrokrążenia, niedotlenienia, a w efekcie do martwicy komórek. Istotną rolę w tym procesie odgrywa nie tylko sam nacisk oraz czas jego trwania, ale również siły ścinające i tarcie, powodujące uszkodzenia struktur głębokich przy pozornie niezmienionej powierzchni skóry. Z tego względu materac pełni funkcję pierwszej, a przede wszystkim najważniejszej bariery ochronnej pomiędzy ciałem pacjenta a podłożem. Odpowiada za rozkład nacisku, stabilizację pozycji oraz ograniczenie szkodliwych obciążeń mechanicznych. W tym kontekście podstawowe znaczenie mają materace z pianki poliuretanowej. Są one projektowane jako element profilaktyki przeciwodleżynowej, których zadaniem jest zmniejszenie ryzyka powstawania odleżyn poprzez redukcję ucisku, adaptację do anatomii pacjenta i tym samym ochronę tkanek głębokich. Jak wypadają one w zestawieniu z typowymi materacami? Przedstawiamy to w poniższym wpisie – zachęcamy do lektury!
Materace piankowe przeciwodleżynowe REVITA są wykonywane ze specjalistycznej pianki poliuretanowej (PU), która posiada ściśle określone parametry fizykomechanicznych, takie jak gęstość na poziomie 24–28 kg/m³, sztywność przy 40% odkształcenia w zakresie 3,5–4,5 kPa, niski poziom odkształcenia trwałego (< 5%) oraz ograniczona odbojność (< 40%). Zapewnia to stabilną, kontrolowaną deformację materiału pod obciążeniem. Ich działanie terapeutyczne polega na zwiększeniu powierzchni kontaktu ciała pacjenta z podłożem, co prowadzi do istotnej redukcji ucisku jednostkowego działającego na skórę i tkanki głębokie. Dzięki kontrolowanej deformacji pianki dochodzi do równomiernego rozkładu nacisku oraz ograniczenia kumulacji szkodliwych sił wewnątrztkankowych odpowiedzialnych za niedokrwienie czy martwicę.
W odróżnieniu od zwykłych pianek tapicerskich warianty medyczne charakteryzują się stabilnymi parametrami mechanicznymi w czasie, przewidywalną reakcją na obciążenie oraz możliwością pracy w warunkach ciągłego nacisku. Nie ulegają szybkiemu zapadaniu ani trwałym odkształceniom, a ich właściwości są dostosowane do potrzeb pacjentów unieruchomionych lub długotrwale przebywających w jednej pozycji. Z tego względu stanowią one podstawowy materiał stosowany w materacach piankowych przeznaczonych do profilaktyki i wspomagania terapii odleżyn.
Z punktu widzenia profilaktyki odleżyn zasadnicze znaczenie ma sposób, w jaki materac reaguje na długotrwały nacisk oraz jak rozkłada obciążenia mechaniczne wywierane przez ciało pacjenta. Materace piankowe i sprężynowe różnią się pod tym względem w sposób fundamentalny.
Pianki medyczne, dzięki kontrolowanej deformacji oraz niskiej odbojności, umożliwiają ciągłe, równomierne podparcie dużej powierzchni ciała, co prowadzi do redukcji ucisku jednostkowego, a także ograniczenia niedokrwienia tkanek. Z kolei materace sprężynowe działają punktowo, przenosząc nacisk na ograniczoną liczbę sprężyn, co sprzyja powstawaniu lokalnych stref wysokiego ciśnienia, szczególnie w okolicach kostnych.
| Kryterium | Materac piankowy (medyczny) | Materac sprężynowy |
| Rozkład nacisku | Równomierny, powierzchniowy | Punktowy, lokalny |
| Stabilność pozycji pacjenta | Wysoka, adaptacja do anatomii | Zmienna, zależna od pracy sprężyn |
| Ryzyko punktowego ucisku | Niskie | Wysokie (szczególnie w okolicach kostnych) |
| Zachowanie przy długotrwałym leżeniu | Stabilne parametry w czasie | Utrata sprężystości, zapadanie się |
| Przydatność w profilaktyce odleżyn | Tak | Nie |
Z klinicznego punktu widzenia materace sprężynowe projektowane są z myślą o osobach zdrowych, zmieniających pozycję ciała w trakcie snu. Nie są one przeznaczone do długotrwałego, statycznego obciążenia charakterystycznego dla pacjentów długotrwale unieruchomionych.
W porównaniu materacy piankowych i lateksowych istotne znaczenie mają właściwości fizykomechaniczne materiału oraz jego zachowanie w warunkach długotrwałego, statycznego obciążenia charakterystycznego dla pacjentów unieruchomionych. Choć oba rozwiązania mogą zapewniać wysoki komfort subiektywny, ich przydatność kliniczna w profilaktyce odleżyn znacząco się różni.
Lateks cechuje wysoka elastyczność i sprężystość, jednak jego struktura sprzyja gromadzeniu ciepła oraz wilgoci na styku z ciałem pacjenta. Podwyższona temperatura skóry, a także utrudnione odprowadzanie wilgoci zwiększają ryzyko maceracji naskórka, która jest jednym z istotnych czynników sprzyjających powstawaniu odleżyn. Dodatkowo materace lateksowe są ciężkie i mniej odporne na intensywne procedury dezynfekcyjne, co ogranicza ich zastosowanie w środowisku klinicznym. Z kolei pianki poliuretanowe (PU) umożliwiają lepsze zarządzanie mikroklimatem skóry oraz łatwiejsze utrzymanie standardów higienicznych, co ma duże znaczenie w opiece długoterminowej i szpitalnej.
| Kryterium | Materac piankowy medyczny | Materac lateksowy |
| Reakcja na nacisk | Kontrolowana deformacja, niska odbojność | Wysoka sprężystość |
| Rozkład ucisku | Równomierny, powierzchniowy | Mniej stabilny przy długim obciążeniu |
| Termika i wilgotność | Lepsze odprowadzanie ciepła i pary wodnej | Tendencja do przegrzewania |
| Masa i obsługa | Lżejszy, łatwiejszy w użytkowaniu | Ciężki |
| Higiena i dezynfekcja | Wysoka odporność na środki dezynfekcyjne | Ograniczona odporność |
| Przydatność kliniczna | Tak | Ograniczona |
Z medycznego punktu widzenia materace lateksowe mogą być postrzegane jako rozwiązanie komfortowe, jednak warianty piankowe o właściwościach medycznych zapewniają lepszą kontrolę czynników ryzyka odleżyn. Materace lateksowe mogą być z powodzeniem stosowane jako niskie nakładki (h +/- 3cm) układane na materacach piankowych dla zwiększenia elastyczności podkładu.
Porównanie materacy piankowych i kieszeniowych będzie zbliżone do zestawienia z klasycznym wariantem sprężynowym. Mimo większej liczby niezależnych sprężyn, nadal działają w sposób punktowy, co nie eliminuje ryzyka powstawania lokalnych stref wysokiego ciśnienia.
Każda sprężyna kieszeniowa przenosi obciążenie w ograniczonym obszarze, co sprzyja koncentracji nacisku w miejscach wyniosłości kostnych. Dodatkowo ruchy sprężyn względem siebie mogą generować siły ścinające, które uszkadzają tkanki głębokie nawet przy nieznacznych zmianach pozycji pacjenta. Zjawiska te są szczególnie niebezpieczne w długotrwałej opiece leżącej. Piankowe materace medyczne zapewniają natomiast ciągłe, stałe, powierzchniowe podparcie ciała, redukując zarówno ucisk jednostkowy, jak i siły poprzeczne. Dzięki kontrolowanej deformacji materiału ciało pacjenta pozostaje stabilnie podparte, a obciążenia mechaniczne są rozpraszane na większej powierzchni.
| Kryterium | Materac piankowy (medyczny) | Materac kieszeniowy |
| Typ podparcia | Ciągłe, powierzchniowe | Punktowe, sprężynowe |
| Rozkład nacisku | Równomierny | Nierównomierny |
| Ryzyko sił ścinających | Niskie | Podwyższone |
| Stabilność pozycji pacjenta | Wysoka | Zmienna |
| Przydatność kliniczna | Tak | Ograniczona |
| Profilaktyka odleżyn | Skuteczna (niski/średni RPO) | Nieskuteczna |
Z medycznego punktu widzenia materace kieszeniowe nie eliminują problemu długotrwałego ucisku i nie zapewniają wymaganej ochrony tkanek u pacjentów długotrwale unieruchomionych.
Materace piankowe o właściwościach medycznych znajdują zastosowanie przede wszystkim w profilaktyce odleżyn u pacjentów z niskim i średnim ryzykiem RPO, czyli u osób częściowo mobilnych, okresowo zmieniających pozycję ciała lub objętych opieką krótkoterminową.
Należy jednak podkreślić, że materace piankowe są rozwiązaniami statycznymi i nie zapewniają aktywnej zmiany punktów podparcia. W sytuacji wysokiego ryzyka odleżyn, u pacjentów całkowicie unieruchomionych, z istniejącymi odleżynami lub znacznym deficytem krążenia obwodowego, ich skuteczność będzie niewystarczająca. Brak cyklicznej zmiany obciążeń mechanicznych może prowadzić do utrzymywania się długotrwałego ucisku w tych samych obszarach anatomicznych. W takich przypadkach wskazane jest zastosowanie na materacach piankowych materacy zmiennociśnieniowych (niskich lub podwyższonych), które dzięki aktywnej pracy komór powietrznych okresowo odciążają poszczególne partie ciała, poprawiają mikrokrążenie, redukują temperaturę ciała i wspomagają procesy regeneracyjne tkanek. Z medycznego punktu widzenia wybór pomiędzy materacem piankowym a zmiennociśnieniowym powinien zawsze wynikać z oceny stopnia ryzyka odleżyn, stanu klinicznego pacjenta oraz planowanego czasu unieruchomienia.
Materace piankowe dostępne w ofercie Revita zostały zaprojektowane jako wyroby medyczne, których konstrukcja odpowiada na najczęstsze problemy kliniczne związane z długotrwałym unieruchomieniem pacjentów. Zastosowanie budowy modułowej umożliwia rotację i wymienność poszczególnych stref materaca, co pozwala na równomierne zużywanie się materiału oraz długotrwałe utrzymanie jego właściwości przeciwodleżynowych. Ważnym elementem jest także opcjonalna obniżona strefa pięt, która redukuje nacisk w obszarze szczególnie narażonym na niedokrwienie. W zależności od potrzeb klinicznych pacjenta materace dostępne są w wersji:
Całość uzupełnia medyczny pokrowiec membraMED®, który pełni funkcję bariery biologicznej, chroniącej pacjenta przed tzw. zakażeniami odmateracowymi (sepsa), a jednocześnie umożliwia skuteczne utrzymanie higieny dzięki odporności na intensywne procedury dezynfekcyjne.
Nie każdy materac piankowy spełnia kryteria wyrobu medycznego i może być skutecznie wykorzystywany w profilaktyce lub terapii odleżyn. O jego przydatności klinicznej decydują konkretne parametry fizykomechaniczne, zgodność z wymaganiami medycznymi, certyfikacja oraz potwierdzone doświadczenie kliniczne. Właściwy dobór materaca powinien zawsze uwzględniać indywidualne ryzyko odleżyn, stan ogólny pacjenta, stopień mobilności, jak również przewidywany czas unieruchomienia, a nie wyłącznie kryterium ceny. Tylko takie podejście pozwala realnie ograniczyć ryzyko powikłań, poprawić bezpieczeństwo chorego i wspierać skuteczną, długofalową opiekę medyczną.
Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w doborze odpowiedniego systemu z oferty Revita, zachęcamy do kontaktu.
© 2026 Revita. Wszelkie prawa zastrzeżone. Projekt i wykonanie Virtual People
