05.12.2025
Odleżyny to jedno z najczęstszych powikłań długotrwałego unieruchomienia pacjentów, które może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych. Powstają wskutek ucisku na tkanki miękkie, zwłaszcza w miejscach, gdzie kości leżą blisko powierzchni skóry – pięty, kość krzyżowa, biodra czy łopatki. Ciągły nacisk powoduje ograniczenie przepływu krwi, niedotlenienie i obumieranie komórek, co z czasem prowadzi do powstawania ran. Niekiedy odleżyny mogą rozwijać się nawet pomimo wysiłków oraz starań personelu medycznego. Występuje to szczególnie u pacjentów obciążonych licznymi chorobami lub o ograniczonej mobilności. W tym artykule omawiamy, co stosować na odleżyny 1, 2, 3 i 4 stopnia, aby przyspieszyć regenerację, zapobiec powikłaniom, a także zminimalizować ryzyko pogłębiania ran.
W 1 stopniu odleżyny skóra pozostaje nienaruszona, ale pojawia się rumień, który nie blednie po uciśnięciu. Na tym etapie można jeszcze zatrzymać proces. Najważniejsze jest odciążenie miejsca ucisku poprzez częste zmiany pozycji ciała, zastosowanie materaca przeciwodleżynowego lub specjalnej poduszki odciążającej. Skórę należy delikatnie oczyszczać oraz chronić przed wilgocią, stosując kremy barierowe z tlenkiem cynku, pantenolem i alantoiną. Ważna jest również dobrze zbilansowana dieta, bogata w białko, a także witaminę C, która wspiera regenerację.
W 2 stopniu dochodzi do częściowej utraty ciągłości skóry – pojawia się pęcherz, nadżerka lub płytka rana. Wymaga ona delikatnego oczyszczania roztworem soli fizjologicznej albo środkiem z poliheksanidyną, bez stosowania agresywnych preparatów. Nieodzowne znaczenie ma utrzymanie wilgotnego środowiska gojenia, które wspierają opatrunki hydrokoloidowe, hydrożele bądź pianki poliuretanowe. Należy unikać tradycyjnych gaz, bowiem wysuszają one ranę. W razie ryzyka infekcji warto sięgnąć po środki z oktenidyną lub srebrem. Dodatkowo pomocne jest zastosowanie materaca zmiennociśnieniowego, który ogranicza ucisk i poprawia ukrwienie tkanek.
3 stopień odleżyny to pełna utrata grubości skóry z uszkodzeniem tkanki podskórnej. Wymaga ona intensywnej opieki medycznej i często współpracy z lekarzem lub wyspecjalizowaną pielęgniarką. Niezbędne jest oczyszczenie rany z martwych tkanek, stosowanie opatrunków – alginianów, pianek albo okładów ze srebrem. W niektórych przypadkach wykorzystuje się terapię podciśnieniową (NPWT), która przyspiesza gojenie i ogranicza ryzyko zakażenia. Niezmiennie ważne jest odciążenie obszaru rany przy użyciu materacy zmiennociśnieniowych.
Odleżyny 4 stopnia to najcięższa postać tego schorzenia, w której dochodzi do pełnej utraty grubości skóry oraz uszkodzenia tkanek podskórnych, mięśni, a czasem nawet kości. Rana ma nieregularne brzegi, często pojawia się wydzielina i martwica. Wymaga to natychmiastowej, specjalistycznej interwencji medycznej. Proces leczenia rozpoczyna się od oczyszczenia martwych tkanek metodą mechaniczną, enzymatyczną lub chirurgiczną. Następnie są stosowane zaawansowane opatrunki, takie jak alginiany wapnia, pianki chłonne czy okłady z jonami srebra, miodem medycznym albo węglem aktywnym – w zależności od rodzaju rany i obecności zakażenia. Niezwykle ważne jest też odciążenie miejsca odleżyny poprzez korzystanie z materacy zmiennociśnieniowych o niskim progu ciśnienia, regularną zmianę pozycji pacjenta oraz stosowanie klinów, a także podkładów odciążających. W leczeniu konieczna jest kontrola zakażeń, dlatego antybiotykoterapia (miejscowa lub ogólna) powinna być prowadzona wyłącznie pod nadzorem lekarza.
Skuteczna terapia odleżyn wymaga kompleksowego podejścia: połączenia odpowiednich środków pielęgnacyjnych, diety, nawodnienia oraz profesjonalnego sprzętu medycznego. Warto regularnie kontrolować stan skóry, jak również dbać o czystość miejsc narażonych na ucisk, a przy długotrwałym unieruchomieniu stosować materace bądź poduszki przeciwodleżynowe. Wczesna profilaktyka to najlepszy, jak również najtańszy sposób zapobiegania odleżynom i ich powikłaniom.
Zachęcamy do zapoznania się z ofertą naszych materacy zmiennociśnieniowych, które zostały zaprojektowane na podstawie szerokiej wiedzy medycznej oraz technicznej specjalistów Revita.
© 2026 Revita. Wszelkie prawa zastrzeżone. Projekt i wykonanie Virtual People
